Araç kiralamada 6 yaş sınırı: yeni yönetmelik madde madde, 2028'de ne değişiyor?

Yönetmelik ne zaman, kime uygulanıyor?

Yönetmelik dört tarihle geliyor. Yeni kurulan bir şirket için hepsi ilk günden geçerli; bugün çalışan şirketler için tarihler sırayla açılıyor.

Kim "kiralama şirketi" sayılıyor? Yönetmelik esnaf işletmesini, ticari işletmeyi, ticaret şirketlerini ve bunların şubelerini sayıyor (madde 4). Tek başına çalışan bir esnaf da kapsamda; ona da aynı araba sayısı gerekiyor. Tek arabalı bir kişi için ayrı bir kural yok.

6 yaş sınırı nasıl sayılıyor?

Yaş, arabanın model yılına göre sayılıyor; tescil tarihine göre değil (madde 6(1)(e)(3)). Yönetmelik "model yılına göre altı yaşın üzerinde olmaması" diyor. Bizim okumamız şöyle: 2028 yılında 2022 ve daha yeni model yılları kiraya verilebilir. Her Ocak ayında bir model yılı daha sınıra takılır.

• 2021 model bir araba 1 Ocak 2028 günü sınıra takılır.
• 2022 model bir araba 2028 yılı boyunca çalışır, 2029 Ocak'ta takılır.
• 2023 model bir araba 2030 Ocak'ta takılır.

Yönetmelik yıl içinde hangi gün "yaş dolduğunu" söylemiyor. Biz Ocak ayının ilk gününü esas alıyoruz; başka bir yorum çıkarsa bu yazıyı güncelleriz. 30 yaşını geçmiş klasik arabalar bu sınırın dışında.

180.000 km sınırı kime uygulanıyor?

Sayacı 180.000 km'yi geçen araba kiraya verilemez. Yalnız elektrikli arabada sınır 300.000 km. Hibrit için ayrı bir sayı yazılmamış; düz okumaya göre hibrit de 180.000 km sınırına tabi (madde 6(1)(e)(3)). Sınırı geçen araba hem filo sayısına girmiyor hem de kiraya verilemiyor (madde 15(1)).

Filoda kaç araba olmalı?

Asgari araba sayısı şirketin bulunduğu yere göre değişiyor (madde 6(1)(e)(2)) ve her şube için ayrı sayılıyor (madde 6(2)).

Şirket adına kayıtlı olmayan arabalar kiralık ya da başka birinin adına olabilir. Yani 10 arabalık bir filo için 5 araba satın almak, 5 arabayı başka yerden bulmak yetiyor. Sınıra takılan araba bu sayıya girmiyor: 3 arabası 6 yaşını geçmiş 10 arabalık bir şirket 1 Ocak 2028 günü 7 arabaya düşüyor ve 3 araba eksik kalıyor.

Yetki belgesi için ne gerekiyor?

• Vergi kaydı ve oda kaydı; kiralama işinin kayıtlı faaliyet alanında olması (madde 6(1)(a)–(b)).
• Şirket sahibi 18 yaşını doldurmuş, ilkokul mezunu, iflas etmemiş, sabıkasız olmalı (madde 6(1)(c)–(d)).
• Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesi (madde 6(1)(d)).
• Yukarıdaki araba sayısı, yaş ve km şartları (madde 6(1)(e)).
• Belgeyi il müdürlüğü 10 gün içinde veriyor (madde 7). Metinde bir belge ücreti yazmıyor.

Tek arabası olan kişi kiraya verebilir mi?

Günlük olarak, tüketiciye: hayır. Yetki belgesi için şirket, oda kaydı ve en az 5 araba gerekiyor. İlan siteleri ve uygulamalar yalnızca belgeli üyeleri kabul edecek; belgesiz üyeleri 1 Ocak 2028 gününe kadar silmek zorunda (madde 18, geçici 1(4)). Yönetmeliğe göre Bakanlık aksini tespit etmedikçe her kiralama işlemi ticari faaliyet sayılıyor (madde 5(1)).

Arabası olan bir kişiye iki yol kalıyor. İkisi de bu sitede hesaplanıyor:

• 30 gün ve daha uzun süreyle aynı kiracıya vermek. Bu kiralama yönetmeliğin kapsamı dışında. Ayrıntısı: 30 gün ve daha uzun kiralama yönetmeliğin dışında.
• Arabayı yetki belgeli bir kiralama şirketine vermek. Şirket her ay sabit bir kira öder. Araba 6 yaşını geçmemiş olmalı; çünkü şirket de şartları taşımayan arabayı kiraya veremiyor (madde 15(1)). Ayrıntısı: Arabamı kiralama şirketine versem ne kazanırım?

Hangi kiralamalar yönetmeliğin dışında?

Madde 2(2) dört kiralamayı kapsam dışı bırakıyor:

• Uzun süreli kiralama: aynı kiracıya tek seferde ya da ara vermeden 30 gün ve daha uzun süreyle (madde 4). Ara vermeden yapılan iki 15 günlük sözleşme tek bir 30 günlük kiralama sayılır.
• Tüketici olmayana kısa süreli kiralama: bir şirketin işi için kiraladığı araba, süresi ne olursa olsun kapsam dışı.
• Paylaşımlı kiralama.
• Kamp taşıtı kiralaması.

Araba kiralayanı ilgilendiren kurallar

• Depozito: 6 güne kadar kiralamada en çok 3 günlük kira, 7–29 günde en çok 7 günlük kira; 7 gün içinde iade; çek ya da senet alınamaz (madde 14).
• İptal: teslim saatinden 24 saat öncesine kadar ücretsiz; son 24 saatte en çok 1 günlük kira kesilir (madde 11(7)).
• Hasar: kiracıdan hasar bedeli ancak bağımsız eksper raporuyla ve teslim formuna yazılmışsa istenebilir; yoksa hasar şirkette kalır (madde 16(5)–(6)).
• Kasko: şirket kiracının hasar sorumluluğunu kiralama boyunca karşılamak zorunda; kasko bunun bir yolu; ayrıca satılamaz (madde 16(10)).

Uymayan şirkete ne oluyor?

6563 ve 6585 sayılı kanunlara göre para cezası; yetki belgesinin iptali; bir yıl boyunca yeni belge alamama (madde 22(3), madde 9). Metinde kapatma cezası yok.

Sınıra takılan arabayla ne yapmalı?

Bir kiralama şirketinin sınıra takılan her arabası için üç yol var. Üçünün hesabı farklı:

1. Satıp parayı faize yatırmak. Bir kiralama şirketi arabayı alırken KDV'yi indirdiği için satarken genel oran olan yüzde 20 KDV öder; ikinci el arabadaki yüzde 1 oranı ona uygulanmaz. Çıkışın en büyük maliyeti bu.
2. Satıp sıfır araba almak. Yeni arabanın kredisi ticari taşıt kredisi; Eylül 2026'da aylık faizi tüketici kredisinin üstünde.
3. Satıp 3 yaşında araba almak. Daha ucuz, ama 6 yaş sınırına 3 yıl daha yakın.

Bir de dördüncü yol var: arabayı satmayıp 30 gün ve daha uzun süreyle tek kiracıya vermek. Yönetmelik bunu yasaklamıyor.